دادگاه صلح، نهادی تازهتأسیس در نظام قضایی ایران است که با هدف کاهش طولانی شدن پروندهها و ترویج فرهنگ صلح و سازش ایجاد شده است. این دادگاهها به دعاوی کماهمیت و پروندههایی که امکان توافق بین طرفین وجود دارد، از اختلافات مالی و خانوادگی گرفته تا برخی جرایم جزئی، رسیدگی میکنند. با تمرکز بر ایجاد سازش قبل از صدور رأی، دادگاه صلح نه تنها زمان و هزینه دادرسی را کاهش میدهد، بلکه به جامعه امکان میدهد اختلافات خود را به روشی منطقی و انسانی حل کند. در این مقاله بررسی میکنیم که دادگاه صلح چیست، چه پروندههایی را بررسی میکند و چرا میتواند نقطه تلاقی عدالت و مصالحه باشد.
دادگاه صلح چیست و چه نقشی در حل اختلافات دارد؟
در سال ۱۴۰۲، قانون شورای حل اختلاف توسط مجلس شورای اسلامی به تصویب رسید و بر اساس آن، دادگاهی جدید تحت عنوان دادگاه صلح به محاکم کشور افزوده شد. دادگاه صلح، نهادی است که علاوه بر برخورداری از صلاحیتهای شوراهای حل اختلاف طبق قانون سابق، صلاحیتهای جدیدی نیز بر اساس قانون جدید شورای حل اختلاف پیدا کرده است. این دادگاه قادر است به برخی دعاوی حقوقی و همچنین جرایم تعزیری درجه هفت و هشت رسیدگی کند.
در مقایسه با شوراهای حل اختلاف، دادگاه صلح توانایی صدور رأی قضایی دارد در حالی که شوراها صرفاً میتوانند برای صلح و سازش اقدام کنند و حق رسیدگی به ماهیت پرونده را ندارند. دادگاههای صلح موظف هستند ابتدا پرونده را به شورا ارجاع دهند و در صورت عدم امکان سازش یا مخالفت یکی از طرفین، خود مستقیماً به ماهیت دعوا رسیدگی میکنند. برخلاف دادگاه حقوقی که ماهیت پرونده را بررسی میکند، دادگاه صلح ابتدا به سازش میان طرفین میپردازد.
علاوه بر این، ماده ۴ قانون جدید شورای حل اختلاف مقرر میدارد که قوه قضائیه موظف است حداکثر ظرف یک سال از تاریخ لازمالاجرا شدن قانون، در هر حوزه قضایی شهرستان، شعبه یا شعبی از دادگاهها را تحت مدیریت رئیس حوزه قضایی بهعنوان دادگاه صلح تعیین کند. در حوزه قضایی بخش نیز میتوان دادگاه صلح را ایجاد کرد که وظایف و اختیارات آن مطابق قانون تعیین میشود.
نظرات